Dalam Parlimen
Selepas disimpan sulit hampir empat tahun, Laporan Suruhanjaya Siasatan Diraja (RCI) Lembaga Tabung Haji (TH): (RCI Tabung Haji) akhirnya didedahkan kepada umum pada 29 Julai 2026. Kerajaan turut mengumumkan Sidang Khas Parlimen akan diadakan pada 11 Ogos ini khusus untuk membahaskan dapatan laporan tersebut.
Bagi 9.4 juta pendeposit TH, laporan ini menjawab persoalan yang lama tertanya-tanya: apa sebenarnya berlaku kepada simpanan haji mereka antara 2014 hingga 2020? Berikut dapatan utama yang perlu anda tahu sebelum sidang Parlimen bermula.
Apa Itu RCI Tabung Haji Dan Kenapa Ia Penting
RCI ditubuhkan pada 2021 di bawah Akta Suruhanjaya Siasatan 1950, susulan keputusan Jemaah Menteri pada 14 Julai dan 8 Oktober tahun berkenaan. Suruhanjaya ini dipengerusikan bekas Ketua Hakim Negara, Tun Md Raus Sharif, bersama enam pesuruhjaya lain termasuk bekas Ketua Setiausaha Negara Tan Sri Samsudin Osman.
Siasatan memfokuskan tempoh 2014 hingga 2020 dan siap disediakan pada Ogos 2022. Menurut Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim, laporan itu tidak segera didedahkan kerana kebimbangan ia boleh mencetuskan pengeluaran beramai-ramai ketika TH masih dalam proses pemulihan kewangan. Laporan yang kini boleh diakses di laman web Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM).
5 Dapatan Utama Laporan RCI
1. Perakaunan “Kreatif” Sembunyikan Defisit
RCI mendapati pengurusan TH menggunakan Nilai Aset Boleh Realisasi (RAV) bukan nilai aset yang diaudit untuk mengira kemampuan bayaran hibah. Pendekatan ini membenarkan TH memasukkan nilai aset “anggaran” yang belum direalisasikan, sekali gus menyembunyikan defisit kewangan yang sebenarnya sudah wujud sejak 2014.
2. Hibah Dibayar Ketika Rizab Negatif
Antara 2014 hingga 2017, TH terus membayar hibah pada kadar tinggi walaupun kedudukan kewangannya tidak mengizinkan. Dapatan paling mengejutkan: bagi tahun kewangan 2017, TH melaporkan keuntungan RM3.4 bilion sedangkan RCI mendapati ia sepatutnya direkodkan sebagai kerugian RM1.4 bilion jika piawaian perakaunan yang betul digunakan.
3. Bonus Istimewa TH Properties
RCI turut menyiasat bonus istimewa berjumlah RM1,148,400 (2017) dan RM1.045 juta (2018) yang dibayar kepada beberapa ahli lembaga pengarah dan kakitangan terpilih TH Properties Sdn Bhd, anak syarikat milik penuh TH. Bonus berjumlah kira-kira RM2.19 juta ini diluluskan oleh jawatankuasa eksekutif tanpa kelulusan TH sebagai pemegang saham, melanggar Akta Syarikat 2016. RCI mengesyorkan bonus ini ditarik balik.
4. Ahli Politik Dalam Lembaga Pengarah
Laporan mengenal pasti beberapa ahli politik aktif yang memegang jawatan kanan dalam lembaga TH antara 2014 hingga 2018, termasuk bekas Pengerusi TH Datuk Seri Abdul Azeez Abdul Rahim, yang turut menjadi ahli parlimen dan ahli majlis tertinggi Umno ketika itu. Beliau turut memegang lapan jawatan serentak dalam syarikat subsidiari. Dua lagi ahli lembaga yang dikenal pasti ialah Badruddin Amiruldin (ahli lembaga 2005–2018) dan Rosni Sohar, Ahli Dewan Undangan Negeri Hulu Bernam (ahli lembaga 2014–2018). RCI mendapati keputusan berkaitan kadar hibah, bayaran haji dan Bantuan Kewangan Haji (Hafis) turut dipengaruhi pertimbangan politik.
5. Persoalan Zakat Pendeposit
Laporan turut mendedahkan isu berkaitan perubahan akad simpanan TH daripada Mudarabah kepada Wadi’ah Yad Dhamanah pada 2016, kemudian kepada Wakalah pada Disember 2019. RCI mendapati semasa tempoh akad Wadi’ah (2016–2019), bayaran zakat yang dibuat TH sebenarnya mewakili zakat perniagaan TH sendiri, bukan zakat simpanan yang sepatutnya menjadi tanggungjawab pendeposit. Isu ini masih belum dijelaskan sepenuhnya oleh pihak berkuasa. Ahli Parlimen Pandan, Rafizi Ramli, pada 3 Ogos lalu menyeru Perdana Menteri dan Menteri Agama segera mengesahkan sama ada zakat bagi pihak pendeposit untuk tempoh berkenaan telah dilunaskan.
Apa Disyorkan RCI Tabung Haji
Secara keseluruhan, RCI mengemukakan 25 syor penambahbaikan, dengan kerajaan mendakwa 75 peratus daripadanya telah dilaksanakan. Antara syor utama:
- Meminda Akta Tabung Haji 1995 untuk melarang ahli politik aktif dilantik sebagai Pengerusi atau ahli Lembaga Pengarah TH
- Menjalankan audit forensik ke atas 14 pelaburan bermasalah, termasuk PT TH Indo Plantations dan Trurich Resources
- Mendapatkan semula bonus TH Properties yang dibayar tanpa kelulusan sah
- Menghadkan kuasa menteri memecat ahli lembaga pengarah tanpa sebab
Isu tadbir urus ini turut membawa kepada pelan penyelamatan kerajaan bernilai RM19.9 bilion yang diluluskan pentadbiran Pakatan Harapan pada era Tun Dr Mahathir Mohamad, selepas rizab TH menjadi negatif sejak 2015 dan memuncak pada 2017.
Sidang Khas Parlimen 11 Ogos: Apa Dijangka Berlaku
Datuk Seri Anwar Ibrahim mengesahkan Sidang Khas Dewan Rakyat akan berlangsung pada 11 Ogos ini, bermula jam 10 pagi sehingga petang, selepas mendapat persetujuan Speaker Dewan Rakyat, Tan Sri Johari Abdul. Sidang ini akan memberi ruang kepada ahli Parlimen daripada semua parti untuk meneliti dapatan RCI secara terperinci.
Beberapa ahli Parlimen sudah mula menyuarakan pandangan awal. Ahli Parlimen Muar, Syed Saddiq Syed Abdul Rahman, mencadangkan supaya laporan lanjut daripada SPRM, PDRM dan audit forensik turut didedahkan sebelum sidang berlangsung, manakala Rafizi Ramli menyeru tindakan undang-undang lebih tegas terhadap pembuat keputusan yang bertanggungjawab. Badan antirasuah C4 pula mendesak kerajaan segera menghentikan lantikan ahli politik ke lembaga pengarah TH.
Peguam Negara dan Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM) dilaporkan sedang meneliti laporan penuh RCI untuk kemungkinan tindakan lanjut.
Sidang Khas Parlimen 11 Ogos akan menjadi penanda aras sama ada isu tadbir urus TH benar-benar ditangani, atau sekadar menjadi satu lagi laporan yang berakhir di rak. Bagi 9.4 juta pendeposit, ketelusan proses ini penting untuk memulihkan keyakinan terhadap institusi yang menjaga simpanan haji mereka.
Rujukan rasmi: Laman web JAKIM