Category: Berita

Luar Parlimen

[ANALISIS/PANDANGAN] Artikel ini adalah pandangan dan analisis Luar Dalam berdasarkan fakta yang disahkan. Ia tidak mewakili pendirian rasmi mana-mana pihak dan ditulis sebagai ulasan wajar mengenai isu kepentingan awam.

Sebelum kita marah-marah tentang bonus RM2.2 juta atau hibah yang dibayar ketika rizab negatif, elok kita berhenti sebentar. Tabung Haji bukan sekadar institusi kewangan, ia lambang amanah umat Islam Malaysia yang bermula daripada sebuah kertas kerja sederhana 67 tahun lalu. Untuk faham kenapa laporan RCI ini menyentuh begitu ramai hati, kita perlu kembali kepada asal usulnya.

Warisan Ungku Aziz: Bagaimana Tabung Haji Bermula

Pada 1959, seorang akademik Universiti Malaya, Profesor Diraja Ungku Abdul Aziz, mengemukakan kertas kerja bertajuk “Rancangan Membaiki Ekonomi Bakal-Bakal Haji” kepada kerajaan. Beliau prihatin melihat golongan Melayu menjual tanah, ternakan dan harta demi menunaikan haji lalu pulang dalam keadaan miskin semula.

Cadangan itu mendapat sokongan Perdana Menteri pertama, Tunku Abdul Rahman, dan pada November 1962, Perbadanan Wang Simpanan Bakal-Bakal Haji (PWSBH) ditubuhkan. Ia mula beroperasi pada 30 September 1963 dengan hanya 1,281 pendeposit dan simpanan RM46,610.

Pada 1969, PWSBH digabungkan dengan Pejabat Urusan Hal Ehwal Haji untuk membentuk Lembaga Urusan dan Tabung Haji (LUTH), menjadikannya, menurut catatan sejarah institusi itu sendiri, satu-satunya badan di dunia yang menggabungkan fungsi simpanan dan pengurusan haji di bawah satu bumbung. Nama itu dipendekkan kepada Tabung Haji pada 1995.

Institusi Yang Diiktiraf Dunia

Tabung Haji sering dirujuk sebagai perintis kewangan Islam moden yang mula beroperasi lebih sedekad sebelum bank Islam pertama dunia, Dubai Islamic Bank, ditubuhkan pada 1975. Model simpanan-pelaburan patuh syariah yang dipeloporinya kemudian menjadi rujukan pelbagai negara lain yang membangunkan institusi kewangan Islam.

Bagi masyarakat Melayu Islam Malaysia, TH bukan sekadar akaun simpanan. Ia representasi kepercayaan turun-temurun, tempat datuk nenek, ibu bapa, dan kini generasi muda meletakkan wang demi cita-cita menyempurnakan rukun Islam kelima. Sentimen ini yang menjadikan setiap skandal TH terasa lebih peribadi berbanding skandal GLC lain.

Iktibar Buat Generasi Yang Kian Cakna

Namun di sinilah cabaran era ini bermula. Generasi hari ini bukan sekadar mempercayai sesuatu membuta-tuli. Mereka membaca laporan RCI, berkongsi petikan di Threads, dan bertanya soalan yang dahulu jarang ditanya secara terbuka. Ini bukan sesuatu yang perlu ditakuti oleh mana-mana institusi awam.

Sebaliknya, ia patut dilihat sebagai peluang. Institusi yang bertahan dalam era maklumat bukan institusi yang tidak pernah silap tetapi institusi yang telus tentang kesilapannya dan pantas membetulkan keadaan. Generasi yang cakna ini kelak akan menjadi pemimpin negara, dan cara mereka menilai TH hari ini akan membentuk piawaian tadbir urus yang mereka bawa ke jawatan masa depan.

Untung Rugi Itu Lumrah Pelaburan

Salah satu iktibar RCI yang paling penting bukan sekadar “TH buat silap” tetapi bagaimana kita, sebagai masyarakat, bertindak balas apabila institusi kewangan awam mengalami kerugian. Sebab hakikatnya, TH bukan satu-satunya.

Tahun ini sahaja, Kumpulan Wang Persaraan (Diperbadankan) atau KWAP mencatatkan kerugian RM163.4 juta daripada pelaburan dalam syarikat teknologi akuakultur Indonesia, eFishery. Selepas pengurusan syarikat itu didapati memanipulasi penyata kewangan bagi menarik pelaburan. Kementerian Kewangan mengesahkan KWAP menjadi mangsa penipuan terancang, bukan kegagalan strategi pelaburan semata-mata. Yang penting, dana pencen KWAP secara keseluruhan tetap mencatatkan pendapatan bersih RM12.9 bilion pada 2024, kerugian ini tidak menjejaskan kestabilan dana pencen penjawat awam secara am.

Khazanah Nasional dan Permodalan Nasional Berhad (PNB) pula mengalami kerugian RM43.9 juta daripada pelaburan dalam FashionValet, jenama fesyen dalam talian tempatan, selepas menjual pegangan mereka pada 2023. Kes ini berbeza sifatnya, SPRM kini menjalankan siasatan jenayah berhubung pemindahan dana syarikat yang didakwa tanpa kelulusan sah, dan kes itu masih dalam proses perbicaraan.

Dua kes ini mengajar kita perkara penting: kerugian pelaburan bukan automatiknya tanda kegagalan tadbir urus. Setiap dana pelaburan sama ada KWAP, Khazanah, PNB atau TH yang beroperasi dalam pasaran yang ada risiko. Yang membezakan institusi bertanggungjawab daripada yang tidak, ialah ketelusan mereka mendedahkan kerugian, kelajuan mereka bertindak, dan sejauh mana mereka membenarkan siasatan bebas berjalan tanpa halangan.

Menuju Kewangan Kendiri, Bukan Bergantung Subsidi

Ini membawa kepada persoalan lebih besar: patutkah TH terus bergantung kepada suntikan kerajaan setiap kali menghadapi tekanan kewangan? Jawapannya sepatutnya tidak. Setiap institusi awam termasuk TH wajar menuju ke arah kewangan kendiri (self-sustaining), di mana keuntungan pelaburan yang berjimat cermat disalurkan semula untuk mensubsidi kos operasi haji, bukan sebaliknya bergantung kepada wang cukai rakyat.

Model ini bukan idea asing. Ia sepatutnya menjadi asas kepada setiap dana amanah awam dengan beroperasi secara cekap, elak perbelanjaan tidak wajar seperti bonus, dan pastikan lebihan keuntungan kembali kepada tujuan asal penubuhan.

Amanah Untuk Generasi Akan Datang

Pada akhirnya, setiap ringgit yang disimpan di TH atau di KWAP, atau di Khazanah, bukan milik pengurusan hari ini. Ia dipinjam daripada generasi akan datang, untuk dikembalikan dengan pulangan yang adil dan telus. Itulah maksud sebenar “amanah” dalam konteks kewangan Islam: bukan sekadar mengembalikan modal, tetapi mengembalikannya dengan cara yang boleh dipertanggungjawabkan.

Sidang Khas Parlimen 11 Ogos ini adalah ujian pertama sama ada Malaysia benar-benar bersedia menghayati prinsip ini. Jika ahli Parlimen daripada semua parti mampu meletakkan kepentingan pendeposit di atas kepentingan politik semasa perbahasan itu, ia akan menjadi contoh tadbir urus yang wajar diikuti generasi pemimpin akan datang, bukan sekadar di TH, tetapi di setiap institusi amanah awam negara ini.

Dalam Parlimen

Selepas disimpan sulit hampir empat tahun, Laporan Suruhanjaya Siasatan Diraja (RCI) Lembaga Tabung Haji (TH): (RCI Tabung Haji) akhirnya didedahkan kepada umum pada 29 Julai 2026. Kerajaan turut mengumumkan Sidang Khas Parlimen akan diadakan pada 11 Ogos ini khusus untuk membahaskan dapatan laporan tersebut.

Bagi 9.4 juta pendeposit TH, laporan ini menjawab persoalan yang lama tertanya-tanya: apa sebenarnya berlaku kepada simpanan haji mereka antara 2014 hingga 2020? Berikut dapatan utama yang perlu anda tahu sebelum sidang Parlimen bermula.

Apa Itu RCI Tabung Haji Dan Kenapa Ia Penting

RCI ditubuhkan pada 2021 di bawah Akta Suruhanjaya Siasatan 1950, susulan keputusan Jemaah Menteri pada 14 Julai dan 8 Oktober tahun berkenaan. Suruhanjaya ini dipengerusikan bekas Ketua Hakim Negara, Tun Md Raus Sharif, bersama enam pesuruhjaya lain termasuk bekas Ketua Setiausaha Negara Tan Sri Samsudin Osman.

Siasatan memfokuskan tempoh 2014 hingga 2020 dan siap disediakan pada Ogos 2022. Menurut Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim, laporan itu tidak segera didedahkan kerana kebimbangan ia boleh mencetuskan pengeluaran beramai-ramai ketika TH masih dalam proses pemulihan kewangan. Laporan yang kini boleh diakses di laman web Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM).

5 Dapatan Utama Laporan RCI

1. Perakaunan “Kreatif” Sembunyikan Defisit

RCI mendapati pengurusan TH menggunakan Nilai Aset Boleh Realisasi (RAV) bukan nilai aset yang diaudit untuk mengira kemampuan bayaran hibah. Pendekatan ini membenarkan TH memasukkan nilai aset “anggaran” yang belum direalisasikan, sekali gus menyembunyikan defisit kewangan yang sebenarnya sudah wujud sejak 2014.

2. Hibah Dibayar Ketika Rizab Negatif

Antara 2014 hingga 2017, TH terus membayar hibah pada kadar tinggi walaupun kedudukan kewangannya tidak mengizinkan. Dapatan paling mengejutkan: bagi tahun kewangan 2017, TH melaporkan keuntungan RM3.4 bilion sedangkan RCI mendapati ia sepatutnya direkodkan sebagai kerugian RM1.4 bilion jika piawaian perakaunan yang betul digunakan.

3. Bonus Istimewa TH Properties

RCI turut menyiasat bonus istimewa berjumlah RM1,148,400 (2017) dan RM1.045 juta (2018) yang dibayar kepada beberapa ahli lembaga pengarah dan kakitangan terpilih TH Properties Sdn Bhd, anak syarikat milik penuh TH. Bonus berjumlah kira-kira RM2.19 juta ini diluluskan oleh jawatankuasa eksekutif tanpa kelulusan TH sebagai pemegang saham, melanggar Akta Syarikat 2016. RCI mengesyorkan bonus ini ditarik balik.

4. Ahli Politik Dalam Lembaga Pengarah

Laporan mengenal pasti beberapa ahli politik aktif yang memegang jawatan kanan dalam lembaga TH antara 2014 hingga 2018, termasuk bekas Pengerusi TH Datuk Seri Abdul Azeez Abdul Rahim, yang turut menjadi ahli parlimen dan ahli majlis tertinggi Umno ketika itu. Beliau turut memegang lapan jawatan serentak dalam syarikat subsidiari. Dua lagi ahli lembaga yang dikenal pasti ialah Badruddin Amiruldin (ahli lembaga 2005–2018) dan Rosni Sohar, Ahli Dewan Undangan Negeri Hulu Bernam (ahli lembaga 2014–2018). RCI mendapati keputusan berkaitan kadar hibah, bayaran haji dan Bantuan Kewangan Haji (Hafis) turut dipengaruhi pertimbangan politik.

5. Persoalan Zakat Pendeposit

Laporan turut mendedahkan isu berkaitan perubahan akad simpanan TH daripada Mudarabah kepada Wadi’ah Yad Dhamanah pada 2016, kemudian kepada Wakalah pada Disember 2019. RCI mendapati semasa tempoh akad Wadi’ah (2016–2019), bayaran zakat yang dibuat TH sebenarnya mewakili zakat perniagaan TH sendiri, bukan zakat simpanan yang sepatutnya menjadi tanggungjawab pendeposit. Isu ini masih belum dijelaskan sepenuhnya oleh pihak berkuasa. Ahli Parlimen Pandan, Rafizi Ramli, pada 3 Ogos lalu menyeru Perdana Menteri dan Menteri Agama segera mengesahkan sama ada zakat bagi pihak pendeposit untuk tempoh berkenaan telah dilunaskan.

Apa Disyorkan RCI Tabung Haji

Secara keseluruhan, RCI mengemukakan 25 syor penambahbaikan, dengan kerajaan mendakwa 75 peratus daripadanya telah dilaksanakan. Antara syor utama:

• Meminda Akta Tabung Haji 1995 untuk melarang ahli politik aktif dilantik sebagai Pengerusi atau ahli Lembaga Pengarah TH
• Menjalankan audit forensik ke atas 14 pelaburan bermasalah, termasuk PT TH Indo Plantations dan Trurich Resources
• Mendapatkan semula bonus TH Properties yang dibayar tanpa kelulusan sah
• Menghadkan kuasa menteri memecat ahli lembaga pengarah tanpa sebab

Isu tadbir urus ini turut membawa kepada pelan penyelamatan kerajaan bernilai RM19.9 bilion yang diluluskan pentadbiran Pakatan Harapan pada era Tun Dr Mahathir Mohamad, selepas rizab TH menjadi negatif sejak 2015 dan memuncak pada 2017.

Sidang Khas Parlimen 11 Ogos: Apa Dijangka Berlaku

Datuk Seri Anwar Ibrahim mengesahkan Sidang Khas Dewan Rakyat akan berlangsung pada 11 Ogos ini, bermula jam 10 pagi sehingga petang, selepas mendapat persetujuan Speaker Dewan Rakyat, Tan Sri Johari Abdul. Sidang ini akan memberi ruang kepada ahli Parlimen daripada semua parti untuk meneliti dapatan RCI secara terperinci.

Beberapa ahli Parlimen sudah mula menyuarakan pandangan awal. Ahli Parlimen Muar, Syed Saddiq Syed Abdul Rahman, mencadangkan supaya laporan lanjut daripada SPRM, PDRM dan audit forensik turut didedahkan sebelum sidang berlangsung, manakala Rafizi Ramli menyeru tindakan undang-undang lebih tegas terhadap pembuat keputusan yang bertanggungjawab. Badan antirasuah C4 pula mendesak kerajaan segera menghentikan lantikan ahli politik ke lembaga pengarah TH.

Peguam Negara dan Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM) dilaporkan sedang meneliti laporan penuh RCI untuk kemungkinan tindakan lanjut.

Sidang Khas Parlimen 11 Ogos akan menjadi penanda aras sama ada isu tadbir urus TH benar-benar ditangani, atau sekadar menjadi satu lagi laporan yang berakhir di rak. Bagi 9.4 juta pendeposit, ketelusan proses ini penting untuk memulihkan keyakinan terhadap institusi yang menjaga simpanan haji mereka.

Rujukan rasmi: Laman web JAKIM

Luar Litar

ANALISIS/PANDANGAN: Artikel ini adalah pandangan peribadi penulis dan tidak semestinya mewakili pendirian rasmi Luar Dalam.

Pemulangan Formula 1 ke Sepang bulan Oktober ini bukan sekadar berita sukan , ia satu fenomena sosial yang menarik untuk diperhati. Sejak Liberty Media mengambil alih hak penyiaran F1 dan memperkenalkan siri dokumentari “Drive to Survive”, sukan permotoran elit ini berjaya menawan hati generasi muda yang sebelum ini langsung tidak mengendahkan bunyi enjin V6 turbo-hybrid.

FOMO Generasi Baharu vs Nostalgia Generasi Lama

Kesannya kini jelas kelihatan. Ramai peminat baharu dilanda FOMO, tidak sabar mahu menyaksikan sendiri acara global ini di tanah air. Malangnya, sebahagian “orang lama” yang pernah menyaksikan F1 di Sepang suatu ketika dahulu kelihatan agak merendah-rendahkan teruja golongan muda ini. Seolah-olah pengalaman mereka dahulu lebih “sah” berbanding semangat baharu yang wujud sekarang.

Percanggahan generasi ini sebenarnya sesuatu yang elok kita raikan, bukan diperbesarkan. Sukan sejak dahulu berfungsi menyatukan pelbagai lapisan masyarakat, dan F1 bukan sekadar hiburan penuh drama, bagi yang meneliti dengan lebih mendalam, ia juga permainan strategi dan intelek peringkat tertinggi.

Apa Yang Dijangka Berlaku Menjelang Sepang GP Oktober Ini

1. Perebutan Tiket dan Ancaman “Scalper”

Isu tiket dan penjual semula haram sering menjadi bualan masyarakat kita, tidak kira konsert artis mahupun giliran ke Restoran Rembayung milik Khairul Aming . Justeru, pastikan pembelian dibuat menerusi laman rasmi F1 di tickets.formula1.com sahaja, bagi mengelakkan tertipu dengan tiket palsu atau harga yang tidak masuk akal.

2. Kesesakan Lalu Lintas Bertembung Le Tour de Langkawi

Dengan bilangan kenderaan yang tinggi dalam kalangan rakyat Malaysia, kesesakan jalan raya dijangka menjadi cabaran besar. Lebih rumit lagi, peringkat akhir Le Tour de Langkawi 2026 turut berlangsung pada 4 Oktober dari Muar ke Putrajaya, bertembung secara langsung dengan hari perlumbaan F1 di Sepang. Diharapkan kedua-dua penganjur dapat bekerjasama dengan pihak berkuasa jalan raya bagi memastikan laluan terkawal. Cadangan penggunaan bas atau pengangkutan awam turut wajar dipertimbangkan supaya tidak semua penonton F1 bergantung kepada kenderaan persendirian. Khidmat sewa motor pasti akan meningkat pada hari kejadian nanti.

3. Cuaca Tidak Menentu: Pra Musim Tengkujuh

Bulan Oktober hampir dengan permulaan musim tengkujuh di negara ini. Penonton di grandstand dan kawasan bukit disarankan membawa kelengkapan sesuai seperti baju hujan, selagi mematuhi peraturan penganjur. Walaupun cuaca sebegini mungkin mengurangkan keselesaan penonton, dari sudut peminat sukan sejati, ia sebenarnya menambah nilai perlumbaan kerana menguji kebijaksanaan strategi pasukan dan kecekapan pemandu menghadapi litar basah.

(Credit: SIC)

4. Kehadiran Orang Kenamaan dan Pempengaruh

Hubungan baik YDPA Sultan Ibrahim bersama keluarga diraja Bahrain menjadi salah satu faktor kejayaan penganjuran F1 di Sepang tahun ini. Ahli keluarga diraja Johor turut dijangka hadir meraikan detik bersejarah ini, lebih-lebih lagi Tunku Panglima Johor Tunku Abdul Rahman dan Tunku Putera Johor Tunku Abu Bakar merupakan dua pemandu aktif pasukan Johor Motorsports Racing (JMR) yang kerap beraksi di Sepang dalam siri GT World Challenge Asia.

Selain itu, tahukah anda bahawa pelakon pemenang Oscar, Tan Sri Michelle Yeoh, merupakan isteri kepada bekas Presiden FIA, Jean Todt. Kehadiran beliau, jika berlaku,pastinya menjadi tumpuan media tempatan dan asing. Dalam era pengaruh digital hari ini, jenama-jenama besar pastinya akan cuba memberi ruang kepada artis atau pempengaruh media sosial. Siapa yang anda rasa layak untuk diberi peluang meriahkan suasana acara ini?

5. Aduan Netizen Sukar Dielakkan

Perkara paling boleh dijangka ialah rungutan netizen terhadap penganjuran. Wajar diingatkan, Malaysia sudah tidak menganjurkan F1 lebih sembilan tahun. Dengan tempoh persediaan sesingkat dua bulan, adalah sangat mencabar untuk memastikan setiap aspek sempurna di mata orang ramai, apatah lagi membayangkan lebih 100,000 orang berkumpul di litar yang jarang digunakan pada kapasiti penuh sebegini.

Nikmati Setiap Saat

Semoga tulisan ini sampai kepada pihak penganjur dan semua yang terlibat dari penonton, sukarelawan, media, mahupun pemandu F1 sendiri agar kita sedar bukan mudah untuk Malaysia mendapat peluang sebegini. Nikmatilah setiap detik dengan semangat kesukanan yang menjadikan kita seorang manusia yang manusiawi.

Sumber: Formula 1

Baca liputan Padang sebelum ini di Luar Dalam untuk lebih konteks sukan motor dan sukan tempatan.

• Piala Dunia 2026: Amerika Syarikat, Mexico & Kanada
• 10 Sebab Piala Dunia 2026 Paling Kontroversial

Dalam Litar

Selepas hampir sedekad menanti, gemuruh enjin Formula 1 bakal kembali bergema di Litar Antarabangsa Sepang. Formula 1 dan FIA secara rasmi mengesahkan Malaysia akan menjadi tuan rumah kepada Formula 1 Gulf Air Bahrain Grand Prix in Malaysia pada 2 hingga 4 Oktober 2026. Julung kalinya Sepang menganjurkan perlumbaan F1 sejak 2017.

Pengumuman Rasmi: Sepang Gantikan Bahrain

Perjanjian ini melibatkan Formula 1, FIA, Kerajaan Bahrain dan Kerajaan Malaysia. Perlumbaan akan kekal menggunakan nama “Bahrain Grand Prix” walaupun dianjurkan di Sepang, dan akan mengisi slot antara Azerbaijan Grand Prix dan Singapore Grand Prix pada kalendar 2026.

Pengesahan ini masih tertakluk kepada perjanjian muktamad, termasuk kelulusan rasmi daripada Majlis Sukan Motor Dunia (World Motor Sport Council) FIA.

Kenapa Bukan di Bahrain?

Bahrain Grand Prix asalnya dijadualkan pada April 2026 di Litar Sakhir. Namun perlumbaan itu ditangguhkan berikutan konflik dan ketegangan keselamatan di rantau Timur Tengah. Perlumbaan Arab Saudi turut terjejas atas sebab sama. F1 turut meneroka kemungkinan menganjurkan semula perlumbaan di rantau Teluk pada penghujung tahun, tetapi ketegangan yang berterusan menjadikan pilihan itu tidak praktikal lantas membawa kepada keputusan memindahkan acara ke Sepang.

Reaksi Pihak Terlibat

Presiden dan Ketua Pegawai Eksekutif Formula 1, Stefano Domenicali, menyatakan kegembiraannya kerana sukan ini sekali lagi berjaya mencari jalan penyelesaian bagi mengekalkan perlumbaan tersebut dalam kalendar, sambil turut menzahirkan penghargaan kepada kerajaan Bahrain dan Malaysia atas kerjasama ini.

Presiden FIA, Mohammed Ben Sulayem pula menegaskan keselamatan pasukan, sukarelawan dan peminat menjadi keutamaan sepanjang proses rundingan berlangsung, sambil mengiktiraf hubungan erat FIA dengan Persatuan Sukan Motor Malaysia.

Raja Muda dan Perdana Menteri Bahrain, Putera Salman bin Hamad Al-Khalifa, turut menyifatkan kerjasama ini sebagai lambang hubungan erat dua hala antara Bahrain dan Malaysia. Perdana Menteri Malaysia, Dato’ Seri Anwar Ibrahim pula menyatakan penghargaan atas kepercayaan yang diberikan Bahrain kepada Malaysia, sekali gus menegaskan kesediaan negara menganjurkan acara sukan bertaraf dunia.

Sejarah Sepang dan Formula 1

Litar Antarabangsa Sepang direka oleh arkitek litar terkenal, Hermann Tilke. Individu yang sama turut merangka litar Shanghai, Bahrain, Istanbul, Valencia, Singapura, Yeongam, Buddh, Texas, Yas Marina dan Sochi.

Litar ini dirasmikan oleh Perdana Menteri Malaysia keempat, Tun Dr. Mahathir Mohamad pada 7 Mac 1999. Sepang kemudian menjadi tuan rumah perlumbaan MotoGP pertama Malaysia pada 20 April tahun yang sama, sebelum menerima perlumbaan F1 sulungnya beberapa bulan kemudian.

(Credit; SIC)

Kali Terakhir F1 di Sepang: 2017

Perlumbaan F1 terakhir di Sepang berlangsung pada 1 Oktober 2017, dikenali sebagai 2017 Formula 1 Petronas Malaysia Grand Prix. Max Verstappen muncul juara pada hari itu, manakala rekod pusingan terpantas litar dicipta oleh Sebastian Vettel dengan masa 1:34.080 minit pada pusingan ke-41, rekod yang masih berdiri sehingga kini. Perlumbaan tersebut disaksikan seramai 110,604 peminat.

Apa Seterusnya?

Buat masa ini, F1 dan FIA menyatakan maklumat berkaitan jualan tiket akan diumumkan tidak lama lagi. Peminat tempatan dijangka menanti dengan penuh minat memandangkan Sepang bakal menjadi tumpuan trio perlumbaan bersama Azerbaijan dan Singapura dalam tempoh dua minggu berturut-turut.

Sumber: Formula 1

Baca liputan Padang sebelum ini di Luar Dalam untuk lebih konteks sukan motor dan sukan tempatan.

• Piala Dunia 2026: Amerika Syarikat, Mexico & Kanada
• 10 Sebab Piala Dunia 2026 Paling Kontroversial

Dalam Padang

Lapan tahun lalu, pada 13 Jun 2018 di Kongres FIFA ke-68 di Moscow, tawaran bersama Amerika Syarikat, Mexico dan Kanada menewaskan tawaran Maghribi dengan undian 134 berbanding 65, memenangi hak menjadi tuan rumah Piala Dunia 2026. Ia menjadikan edisi ke-23 ini yang pertama dikongsi oleh tiga buah negara sekaligus, selepas Korea Selatan-Jepun berkongsi tuan rumah pada 2002.

Lapan tahun kemudian, perjalanan itu sampai ke penghujungnya semalam, 19 Julai 2026. Di New York/New Jersey Stadium, Sepanyol menewaskan Argentina 1-0 melalui gol Ferran Torres pada minit ke-106 masa tambahan, menamatkan cabaran juara bertahan Lionel Messi yang dijangka menjadi Piala Dunia terakhirnya.

Selama 39 hari sejak perlawanan pembukaan, dunia disajikan dengan edisi Piala Dunia paling besar, paling mahal dan paling banyak diperbaharui dari segi peraturan dalam sejarah penganjuran turnamen ini.

Inilah rungkaian fakta rasmi di sebalik Piala Dunia 2026 dari format baharu, peraturan yang mencetuskan kontroversi, wang ganjaran rekod, sehingga senarai penerima anugerah individu.

Format Baharu Piala Dunia: Dari 32 Kepada 48 Pasukan

Perubahan paling ketara ialah pengembangan format. Bilangan pasukan meningkat daripada 32 kepada 48, dibahagikan kepada 12 kumpulan mengandungi empat pasukan setiap satu. Dua pasukan teratas setiap kumpulan, ditambah lapan pasukan tempat ketiga terbaik, layak ke pusingan 32 terbaik pusingan baharu yang tidak wujud dalam format lama.

Jumlah keseluruhan perlawanan turut melonjak: bukan 103 seperti yang sering disebut, tetapi tepat 104 perlawanan, meningkat daripada 64 perlawanan pada Qatar 2022. Semuanya dimainkan di 16 bandar tuan rumah, 11 di Amerika Syarikat, tiga di Mexico dan dua di Kanada menjadikan kejohanan ini benar-benar merentasi tiga negara dan satu benua.

Peraturan Baharu di Piala Dunia 2026

Beberapa teknologi dan peraturan baharu diperkenalkan buat kali pertama dalam sejarah Piala Dunia. Berikut adalah fakta yang telah disahkan:

1. Kamera pada pengadil.

Dikenali sebagai “Referee View”, sistem ini mula-mula diuji di Piala Dunia Kelab FIFA 2025 sebelum diluluskan secara rasmi oleh IFAB untuk digunakan di semua 104 perlawanan tahun ini. Rakaman dari sudut pandangan pengadil disiarkan terus ke liputan televisyen dan skrin besar di stadium, bertujuan meningkatkan ketelusan keputusan.

2. Cip dalam bola dan teknologi offside separa automatik.

Bola rasmi Adidas Trionda dilengkapi penderia yang menghantar data pergerakan 500 kali sesaat. Ia berfungsi bersama teknologi Semi-Automated Offside Technology (SAOT) yang kini lebih canggih. Setiap 1,248 pemain daripada 48 pasukan telah diimbas secara 3D sebelum turn bermula untuk membina avatar digital masing-masing. Ketepatan keputusan offside turut dipertingkat, daripada margin kira-kira 50cm kepada sekitar 10cm sahaja, dengan makluman segera dihantar terus kepada pembantu wasit menerusi isyarat audio.

3. Analitik momentum.

Data penjejakan optik dari stadium yang turut menggerakkan SAOT kini disalurkan sebagai grafik “Match Momentum” dalam liputan siaran (seperti di rangkaian Fox) dan aplikasi seperti FlashScore, memaparkan pihak mana yang mendominasi sesuatu fasa perlawanan secara masa nyata. Ini lebih tepat digambarkan sebagai ciri penyiaran dan analitik peminat berasaskan data rasmi FIFA, bukan peraturan permainan yang ditetapkan IFAB.

4. Larangan menutup mulut.

Sebarang pemain yang menggunakan tangan, lengan atau baju untuk menutup mulut semasa bertentangan atau bertengkar dengan pemain lawan akan terus dikenakan kad merah tanpa amaran kad kuning terlebih dahulu. Peraturan ini diluluskan IFAB pada April 2026 berikutan insiden Vinícius Júnior yang mendakwa menerima kata-kata perkauman semasa perlawanan Liga Juara-Juara, sementara pemain lawan menutup mulutnya. Pemain pertama dikenakan kad ini di Piala Dunia 2026 ialah Miguel Almirón dari Paraguay, dalam perlawanan menentang Turki pada 20 Jun.

5. “Hydration Break”

Buat kali pertama, rehat hidrasi tiga minit diwajibkan pada setiap babak, kira-kira minit ke-22 dan ke-67 tanpa mengira cuaca, keadaan stadium atau sama ada terdapat bumbung. Ini berbeza daripada “hydration break” edisi terdahulu yang hanya dilaksanakan apabila suhu Wet Bulb Globe Temperature (WBGT) melebihi 32°C. Langkah ini turut mencetuskan perdebatan sama ada ia benar-benar demi kebajikan pemain, atau hanya membuka ruang tambahan untuk iklan.

Wang Ganjaran Piala Dunia 2026: Rekod Baru FIFA

FIFA mengesahkan kolam wang ganjaran berasaskan prestasi bernilai USD655 juta untuk edisi ini. Meningkat daripada kolam edisi Qatar 2022. Apabila digabungkan dengan geran kelayakan dan persediaan, jumlah keseluruhan pakej kewangan FIFA mencecah kira-kira USD871 juta, rekod tertinggi dalam sejarah Piala Dunia. Pecahan mengikut kedudukan seperti berikut:

• Juara (Sepanyol): USD50 juta
• Naib Juara (Argentina): USD33 juta
• Tempat Ketiga (England): USD29 juta
• Tempat Keempat (Perancis): USD27 juta
• Suku Akhir (4 pasukan): USD19 juta setiap satu – jumlah USD76 juta
• 16 Terbaik (8 pasukan): USD15 juta setiap satu – jumlah USD120 juta
• 32 Terjaik (16 pasukan): USD11 juta setiap satu – jumlah USD176 juta
• Peringkat Kumpulan (16 pasukan): USD9 juta setiap satu -jumlah USD144 juta

Nota: Juara keseluruhan turut menerima geran kelayakan dan persediaan tambahan, menjadikan jumlah keseluruhan yang bakal diterima Sepanyol melebihi USD63.5 juta. Lonjakan terbesar berbanding USD42 juta yang diterima Argentina pada 2022.

Data & Statistik Rasmi Piala Dunia 2026

FIFA turut berkongsi data menerusi laman rasmi FIFAWorldCup untuk tujuan analisis dan arkib, merangkumi jumlah jaringan gol, percubaan, expected goals (xG) setiap pasukan, sehingga statistik individu pemain seperti sumbangan serangan, pertahanan dan jarak larian sepanjang perlawanan.

Antara penerima anugerah dan pencapaian statistik utama turnamen yang telah disahkan FIFA selepas final:

• Penjaring Terbanyak (Golden Boot): Kylian Mbappé (Perancis) – 10 gol sepanjang lapan perlawanan, sekali gus mengatasi rekod jaringan sepanjang kerjaya Piala Dunia yang sebelum ini dipegang Messi. Lionel Messi (Argentina) menduduki tangga kedua dengan 8 gol, diikuti Jude Bellingham dan Erling Haaland (7 gol masing-masing), serta Harry Kane dan Ousmane Dembélé (6 gol masing-masing).
• Bantuan Jaringan Terbanyak: Michael Olise (Perancis) – 7 assist sepanjang kejohanan, angka tertinggi oleh mana-mana pemain dalam satu edisi Piala Dunia sejak rekod disimpan pada 1966, mengatasi rekod lama Pelé.
• Hantaran (Pergerakan Bola): Rodri (Sepanyol) – melengkapkan 753 hantaran dengan ketepatan 94% sepanjang lapan perlawanan, menjadi antara asas utama beliau dinobatkan Bola Emas.
• Statistik Pasukan: Sepanyol hanya bolos sekali sepanjang kejohanan – angka pertahanan terbaik berbanding juara-juara terdahulu manakala perlawanan final sendiri mencatatkan xG 1.94 (Sepanyol) berbanding 0.20 (Argentina), mencerminkan penguasaan jelas anak-anak buah Luis de la Fuente.

Data lengkap dan terperinci termasuk statistik setiap pasukan dan pemain dari peringkat kumpulan sehingga final boleh disemak terus di laman rasmi FIFA di atas.

Anugerah Individu Rasmi Piala Dunia FIFA 2026

• Bola Emas (Pemain Terbaik Kejohanan): Rodri (Sepanyol)
• Sarung Tangan Emas (Penjaga Gol Terbaik): Unai Simón (Sepanyol)
• Pemain Muda Terbaik: Pau Cubarsí (Sepanyol)
• Anugerah Fair Play: Belanda

Banyak detik telah diukir sepanjang 39 hari berlangsungnya kejohanan Piala Dunia edisi ke 23 ini. Dari perjuangan Cape Verde yang hampir menumbangkan juara bertahan Argentina di pusingan 32 terbaik sebelum tewas 3-2 selepas masa tambahan, sehingga perlawanan paling banyak gol dicatatkan sejak 1982 antara England dan Perancis. Walaupun banyak kontroversi mengiringi peraturan-peraturan baharu tahun ini, memori sebegini yang membuktikan mengapa bola sepak terus dihargai jutaan peminat di serata dunia.

Luar Peranti

ANALISIS/PANDANGAN: Artikel ini merupakan analisis dan pandangan penulis berdasarkan sumber-sumber awam yang disebut sepanjang teks. Ia tidak mewakili kenyataan rasmi Apple Inc. atau mana-mana pihak yang dinamakan.

Pada 1 April 2026, Apple genap 50 tahun. Apa yang bermula sebagai sebuah syarikat garaj ditubuhkan oleh Steve Jobs dan Wozniak, kini menjadi salah satu syarikat paling bernilai di dunia. Sejak penubuhannya pada 1 April 1976, Apple didorong oleh kepercayaan bahawa kemajuan datang daripada mereka yang mencabar konvensyen dan membayangkan apa yang mungkin. Sempena ulang tahun ke-50 ini, Ketua Pegawai Eksekutif Apple, Tim Cook, turut mengakui betapa “luar biasa”nya pencapaian ini apabila beliau menyemak semula arkib lama dan produk-produk yang telah mengubah cara dunia berinteraksi dengan teknologi.

Tetapi separuh abad bukan sekadar tentang nostalgia. Ia juga saat yang sesuai untuk bertanya: apa sebenarnya yang menjadikan Apple begitu berpengaruh dan berapa lama lagi ia mampu mengekalkan kedudukan itu?

5 Produk yang Mentakrifkan Legasi Apple

1. Macintosh (1984)
Sebelum Mac, komputer peribadi dikawal sepenuhnya menerusi baris arahan teks. Pada 1984, Steve Jobs memperkenalkan Macintosh, komputer pertama yang berjaya dipasarkan secara besar-besaran dengan antara muka grafik (GUI). Asas kepada cara hampir semua komputer beroperasi hari ini, termasuk Windows.

2. iPod (2001)
Pada ketika industri muzik digital masih huru-hara akibat perkongsian fail haram, iPod muncul dengan janji ringkas: membawa keseluruhan koleksi lagu anda dalam satu peranti kecil yang muat di dalam poket. Ia bukan sekadar pemain MP3 pertama, tetapi yang berjaya menjadikan muzik digital sesuatu yang mainstream dan menguntungkan semula bagi industri rakaman.

3. iPhone (2007)
Jika Mac mentakrifkan komputer peribadi dan iPod mentakrifkan muzik mudah alih, iPhone mentakrifkan telefon pintar moden secara keseluruhan. Ia menghapuskan papan kekunci fizikal, memperkenalkan konsep “telefon sebagai komputer poket”, dan meletakkan asas kepada ekonomi aplikasi yang kini bernilai berbilion dolar.

4. Gerak Isyarat Multi-Touch
Selalu tersorok di sebalik bayang-bayang iPhone, teknologi multi-touch seperti cubit untuk zum, leret untuk tatal, ketik dua kali untuk fokus adalah revolusi yang jarang diberi pengiktirafan sewajarnya. Bahasa gerak isyarat ini kini menjadi standard industri, digunakan bukan sahaja pada telefon pintar tetapi juga tablet, komputer riba dan skrin sentuh awam di seluruh dunia.

5. Ekosistem yang Mulus
Produk kelima dalam senarai ini bukan satu peranti, tetapi bagaimana semua peranti Apple berfungsi sebagai satu kesatuan. Ambil gambar di iPhone, ia terus muncul di Mac. Salin teks di iPad, tampal di MacBook. Ciri seperti Handoff, AirDrop dan iCloud menjadikan peralihan antara peranti hampir tidak kelihatan dan inilah sebenarnya kelebihan daya saing Apple yang paling sukar ditiru oleh pesaing, kerana ia memerlukan kawalan penuh ke atas perkakasan dan perisian serentak.

Adakah Kegemilangan Ini Akan Berterusan?

Di sebalik pencapaian 50 tahun ini, Apple sedang menghadapi beberapa tekanan serentak yang jarang berlaku dalam sejarahnya dari kos pengeluaran, kebergantungan teknologi, sehingga tekanan mahkamah antarabangsa.

Cabaran 1: Krisis Cip Memori Global

Permintaan besar-besaran daripada syarikat AI untuk cip memori dan storan telah mencetuskan apa yang digambarkan Cook sendiri sebagai “banjir sekali dalam 100 tahun”. Sesuatu yang tidak pernah beliau saksikan dalam mana-mana bidang sepanjang lebih 40 tahun kerjayanya. Pusat data dijangka menggunakan kira-kira 70% daripada bekalan cip memori global pada 2026, meninggalkan hanya 30% untuk telefon pintar, komputer riba, tablet, konsol permainan dan kenderaan sementara harga cip DRAM dan NAND melonjak lebih 300% tahun ini.

Kesannya sudah pun dirasai. Apple menaikkan harga keseluruhan barisan Mac dan iPad pada Jun 2026, dengan kebanyakan model popular naik 20% atau lebih. MacBook Air asas kini berharga AS$1,299 berbanding AS$1,099 sebelum ini, manakala MacBook Pro termurah naik daripada AS$1,699 kepada AS$1,999. Menurut penganalisis firma penyelidikan TechInsights, model iPhone 18 asas mungkin mengalami kenaikan harga AS$50 hingga AS$150, manakala varian Pro berpotensi naik sehingga AS$200 apabila model baharu dilancarkan lewat tahun ini.

Cabaran 2: Pergantungan kepada Google untuk Kuasa AI

Selepas bertahun-tahun Siri dikritik kerana ketinggalan berbanding pembantu AI pesaing, penyelesaian Apple bukan datang sepenuhnya daripada dalaman. Apple dilaporkan membayar Google kira-kira AS$1 bilion setahun untuk menggunakan model Gemini tersuai berkapasiti 1.2 trilion parameter bagi menggerakkan Siri yang baharu. Bagi sebuah syarikat yang sentiasa bangga dengan kawalan penuh ke atas perkakasan dan perisiannya sendiri, ini satu pengakuan senyap bahawa model AI dalaman Apple masih belum mampu bersaing pada skala yang sama sekali gus mewujudkan pergantungan strategik baharu kepada pesaingnya sendiri dalam pasaran peranti.

Cabaran 3: Tekanan Regulator di Eropah dan Amerika Syarikat

Kawalan ketat Apple ke atas App Store turut menjadi sasaran utama regulator antitrust global. Pada awal Julai 2026, Mahkamah Am Kesatuan Eropah (EU General Court) menolak rayuan Apple terhadap status “gatekeeper” yang dikenakan ke atas App Store dan iOS di bawah Akta Pasaran Digital (Digital Markets Act) EU. Apple masih boleh merayu keputusan ini di peringkat Mahkamah Keadilan Kesatuan Eropah, sambil turut mencabar penalti berasingan bernilai €500 juta berkaitan pelanggaran DMA.

Di Amerika Syarikat pula, Apple turut terikat dengan keputusan mahkamah lebih awal hasil tindakan Epic Games. Mahkamah Daerah California mendapati beberapa peruntukan dalam Garis Panduan Semakan Aplikasi Apple melanggar undang-undang persaingan tidak adil negeri California, lalu mengeluarkan injunksi yang menghalang Apple daripada menyekat pembangun aplikasi daripada memasukkan pautan luar kepada kaedah pembayaran selain sistem pembelian dalam aplikasi Apple sendiri.

Peralihan Kepimpinan di Tengah Krisis

Menariknya, semua cabaran ini bertembung dengan satu lagi detik penting dimana Tim Cook akan beralih peranan daripada Ketua Pegawai Eksekutif kepada Pengerusi Eksekutif Lembaga Pengarah Apple berkuatkuasa 1 September 2026, dengan John Ternus, Naib Presiden Kanan Kejuruteraan Perkakasan, mengambil alih sebagai CEO baharu. Ini menandakan berakhirnya tempoh hampir 15 tahun Cook mengetuai Apple sejak menggantikan Steve Jobs pada 2011.

Ternus mewarisi syarikat yang bernilai berbilion dolar tetapi juga mewarisi pelbagai cabaran. Seorang penganalisis dari Wedbush Securities turut menyifatkan bahawa akan ada tekanan besar ke atas Ternus untuk membuktikan Apple masih mampu menghasilkan inovasi seterusnya terutamanya dalam bidang AI.

Separa Abad Yang Gemilang

Lima puluh tahun yang lalu, dua Steve di dalam sebuah garaj membuktikan bahawa reka bentuk yang baik dan pengalaman pengguna yang mulus boleh mengubah keseluruhan industri. Hari ini, Apple berdiri sebagai bukti kejayaan itu tetapi juga sedang diuji serentak oleh kos pengeluaran yang tidak menentu, kebergantungan teknologi kepada pesaing, tekanan mahkamah antarabangsa, dan kini kepimpinan baharu yang perlu membuktikan diri.

Adakah jenama yang selama ini disanjung sebagai lambang premium dalam teknologi dengan harga yang sentiasa dijustifikasikan atas nama kualiti dan pengalaman masih mampu mengekalkan status itu apabila kos semakin meningkat dan kawalan eksklusifnya semakin dicabar oleh mahkamah serta pesaingnya sendiri? Berapa lama lagi, pada pandangan anda, Apple boleh terus menjadi standard emas industri teknologi?

Rujukan: Apple Newsroom; ABC News; Al Jazeera; Bloomberg; PBS News; MacRumors; TUAW; Axios; TechCrunch; Apple Inc. 10-Q (SEC); Apple Inc. 8-K (SEC).

---

Dalam Peranti

Apple memperkenalkan iOS 27 semasa persidangan pembangun WWDC 2026 pada 8 Jun lalu, dan versi beta pembangun telah pun boleh diuji sejak hari itu. Kini, versi beta awam sudah dibuka kepada orang ramai, bermakna sesiapa yang berminat boleh mencubanya lebih awal sebelum kemas kini rasmi dilancarkan pada iPhone di seluruh dunia yang dijangka sekitar bulan September ini bersama barisan iPhone terbaharu.

Berbeza daripada iOS 26 yang membawa perubahan reka bentuk besar-besaran menerusi bahasa reka bentuk Liquid Glass, iOS 27 lebih tertumpu kepada penambahbaikan banyak ciri kecil yang telah lama dinanti-nantikan pengguna, di samping satu perubahan besar pada Siri.

Berikut ialah lima ciri baharu utama iOS 27 berdasarkan pengujian langsung beta pembangun oleh YouTuber teknologi, Marques Brownlee (MKBHD).

1. Sistem Keseluruhan Jauh Lebih Pantas

Ciri paling ketara dalam iOS 27 bukanlah sesuatu yang boleh dilihat, tetapi dirasai. Apple mendakwa peningkatan besar dari segi kelajuan termasuk foto dimuatkan ke dalam galeri sehingga 70% lebih pantas selepas mengambil gambar, aplikasi dibuka sehingga 30% lebih laju, dan AirDrop berfungsi sehingga 80% lebih pantas.

Peningkatan ini lebih ketara pada iPhone lama berbanding model terkini yang sedia pantas. Dengan penjadual CPU yang dioptimumkan semula, telefon lama turut mendapat manfaat prestasi yang besar. Menariknya, iOS 27 dilaporkan menyokong peranti sehingga ke belakang iPhone 11 (2019) walaupun beberapa laporan awal turut membincangkan kemungkinan keperluan minimum iPhone 12 ke atas, jadi senarai peranti yang disokong secara rasmi mungkin berbeza sedikit apabila kemas kini penuh dilancarkan nanti.

2. Siri Diberi Nafas Baharu, Dikuasakan Google Gemini

Ini mungkin perubahan paling signifikan dalam iOS 27. Selepas hampir sedekad dikritik kerana ketinggalan berbanding pembantu AI lain, Siri menjalani rombakan besar-besaran. Menurut beberapa laporan, Apple memeterai perjanjian dengan Google untuk menggunakan model Gemini bagi menggerakkan keupayaan AI Siri yang baharu, dengan anggaran kos lesen sekitar AS$1 bilion setahun.

Antara ciri baharu Siri:

• Reka bentuk baharu: muncul daripada Dynamic Island dalam bentuk animasi seakan bola kristal, dan boleh dikembangkan menjadi tetingkap perbualan penuh atau aplikasi Siri yang berasingan lengkap dengan sejarah perbualan.
• Suara lebih semula jadi : lebih ekspresif dan boleh disesuaikan (contohnya kelajuan pertuturan).
• Perbualan lebih kontekstual: Siri kini boleh mengekalkan konteks untuk soalan susulan, seperti pembantu AI lain di pasaran.
• Akses kepada data peribadi di telefon: termasuk mesej iMessage, e-mel, kalendar dan foto, membolehkan Siri menjawab soalan seperti barang yang pernah dihantar seseorang atau lokasi yang pernah dilawati, terus daripada data sedia ada di telefon.
• Mod Siri pada kamera: membolehkan pengguna mengambil gambar terus dalam Siri dan bertanya soalan tentang imej tersebut, hampir menyerupai fungsi carian visual.

Namun, ciri ini masih mempunyai had. Buat masa ini, Siri belum dapat mengakses data daripada aplikasi pihak ketiga seperti WhatsApp, Telegram atau Gmail. Pembangun aplikasi perlu menghantar kemas kini masing-masing untuk membenarkan Siri “melihat” data dalam aplikasi mereka, sesuatu yang dijangka lebih ketara berlaku menjelang pelancaran rasmi pada September.

3. Peningkatan Estetik pada Antara Muka

Walaupun Liquid Glass yang diperkenalkan pada iOS 26 masih dikekalkan, iOS 27 membawa beberapa penambahbaikan visual:

• Ikon skrin utama kelihatan lebih kemas, dengan teks dan bayang yang lebih jelas dibaca.
• Tab Appearance yang baharu pada aplikasi rasmi Apple kini menyediakan penggelangsar (slider) untuk mengawal tahap kelegapan Liquid Glass daripada lebih legap dan buram sehingga lebih lut sinar.
• Pilihan jam padat (compact clock) baharu pada skrin kunci.
• Reka bentuk carian leret-turun pada skrin utama kini digabungkan bersama Siri.

4. Ciri Kecil yang Akhirnya Tiba

Beberapa permintaan lama pengguna iPhone akhirnya dipenuhi dalam iOS 27:

• Volume penggera berasingan daripada volum sistem keseluruhan.
• Pertukaran rangkaian lebih lancar. iPhone kini lebih pantas beralih daripada Wi-Fi lemah kembali ke data selular.
• CarPlay: pengguna kini boleh mengimbas (scrub) garis masa media semasa dalam paparan “Now Playing”.
• AirPods: mendapat penyama (equalizer) tiga jalur yang boleh disesuaikan sendiri, khusus untuk model dengan cip H2 ke atas.

5. Ciri Sunting Foto Baharu

Aplikasi Photos turut mendapat dua alat penyuntingan baharu menggunakan AI generatif:

• Extend: melebarkan tepi sesuatu foto ke mana-mana arah, berguna untuk menukar nisbah aspek imej tanpa memotong bahagian penting.
• Spatial Reframe: membolehkan pengguna menyeret dan mengubah sudut pandangan seolah-olah kamera digerakkan selepas gambar diambil, dengan AI menjana piksel baharu bagi bahagian yang tidak kelihatan asalnya.

Kedua-dua ciri ini memerlukan sambungan internet kerana ia bergantung pada pemprosesan awan, dan buat masa ini hanya dibenarkan sekali sahaja bagi setiap foto.

Ciri iOS 27 Tambahan Lain

Selain lima ciri utama di atas, iOS 27 turut membawa beberapa penambahbaikan lain seperti butang carian nilai pemakanan pada foto makanan, aplikasi Passwords yang boleh mengesan dan menukar kata laluan lemah secara automatik, keupayaan mencipta pintasan (Shortcuts) hanya dengan menaip arahan bahasa biasa, serta sokongan balasan berbenang (threaded replies) dalam iMessage untuk perbualan dengan pengguna Android.

Bila iOS 27 Akan Tiba?

Versi beta awam iOS 27 sudah tersedia untuk diuji sekarang, manakala versi rasmi dijangka dilancarkan pada September ini bersama iPhone model terbaharu. Seperti biasa, versi beta berpotensi tidak stabil sepenuhnya jadi lebih selamat mencubanya pada peranti sekunder berbanding iPhone utama harian anda.

Luar Pilihan Raya

48 daripada 56 kerusi bukan kemenangan biasa tetapi mandat yang jarang diberi rakyat Johor sejak tahun 2008. Tapi lepas sambutan reda dan bilik gerakan kosong, ada satu soalan yang patut ditanya oleh rakyat Johor: Sekarang apa?

Isu – Isu Bangsa Johor

Kos sara hidup. Harga barang dapur naik, tapi gaji tak bergerak seiring. Ini bukan cerita baru, tapi bila Johor bersempadan dengan Singapura, kesan nilai tukaran mata wang dan inflasi rentas sempadan rasa lagi berat untuk keluarga B40 dan M40.

Harga hartanah yang meroket. Iskandar Puteri, Bandar Dato’ Onn, serta kawasan berhampiran JB, harga rumah naik mendadak akibat pelaburan dan spekulasi, sementara belia tempatan makin sukar nak beli rumah pertama di kampung halaman sendiri.

Gaji lestari dan peluang kerjaya. Ramai pekerja Johor pilih menyeberang ke Singapura demi gaji dalam Dollar Singapura, meninggalkan industri tempatan kekurangan tenaga mahir. Soalannya: bila Johor nak bina ekosistem kerja yang buat rakyat sendiri tak perlu keluar negeri cari rezeki? Adakah pembinaan Data Center cukup untuk menampung kelangsungan kerjaya masyarakat di Johor?

Kesesakan lalu lintas JB-Singapura dan lebuh raya PLUS. RTS Link dijangka beroperasi tak lama lagi, tapi kesesakan di laluan sempadan dan tol PLUS masih jadi keluhan harian golongan marhaen. Ini bukan sekadar soal keselesaan tetapi ia soal produktiviti dan masa berkualiti bersama keluarga yang hilang setiap hari di dalam kereta.

Soalan Peruntukan Persekutuan

Sebelum PRN lagi, isu ini dah panaskan suasana: Tunku Mahkota Johor (TMJ) bertitah bahawa Johor menyumbang lebih RM40 bilion setahun kepada Kerajaan Persekutuan, tapi hanya menerima kembali sekitar RM2 hingga RM3 bilion untuk menampung keperluan hampir 5 juta rakyat negeri itu. Baginda turut mencadangkan sekurang-kurangnya 25 hingga 30 peratus hasil yang dikutip patut dipulangkan kepada negeri.

Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim pula memberi gambaran berbeza. Merujuk rekod Kementerian Kewangan bagi tempoh 2023-2025, hasil sebenar yang dikutip persekutuan daripada Johor adalah RM14 bilion, manakala Johor menerima kembali RM16 bilion dalam bentuk projek pembangunan dan peruntukan pengurusan.

Dua angka, dua skop pengiraan yang berbeza. RM40 bilion TMJ anggaran jumlah keseluruhan aktiviti ekonomi dan hasil kasar Johor setahun, manakala RM14 bilion PMX adalah cukai sebenar yang benar-benar masuk ke perbendaharaan persekutuan. Tapi lepas ketepikan angka mana yang “betul”, ada satu perkara yang lebih penting rakyat Johor patut tanya sendiri:

Bagaimana Kerajaan Negeri Johor menggunakan peruntukkan yang disediakan?

Bantuan atau Pembangunan Lestari?

Ini soalan yang patut ditanya terus-terang kepada kerajaan negeri yang baru dilantik semula: adakah peruntukan yang diterima sehingga RM16 bilion dalam tempoh 2023-2025 seperti disebut PMX, atau apa jua jumlah yang bakal diterima tahun-tahun akan datang, digunakan untuk inisiatif jangka panjang, atau sekadar bantuan tunai menjelang penghujung penggal seperti Bantuan Kasih Johor dan Skim Beli Rumah Pertama?

Bantuan sebegini penting dan membantu meringankan beban seketika. Tapi bantuan bukan penyelesaian struktur. Ia tak bina sekolah baharu di Segamat, tak baiki jalan rosak di Batu Pahat, dan tak naik taraf kemudahan hospital kerajaan yang menjadi manfaat rakyat umum.

Rakyat Johor patut tanya soalan lebih tajam kepada wakil yang baru sahaja diberi mandat besar ini:

• Berapa peratus peruntukan negeri disalurkan kepada pembangunan infrastruktur jangka panjang, berbanding bantuan tunai sekali sekala?

Suarakan Hak Anda, Bukan Hanya Waktu Pilihan Raya

Mandat besar BN di Johor bermakna kerajaan negeri ada ruang politik yang cukup kukuh untuk buat keputusan berani, bukan sekadar keputusan selamat. Justeru, tanggungjawab rakyat pun tak berhenti selepas mengundi.

Kepada rakyat Johor: apa lagi yang korang nak tuntut daripada wakil yang baru menang ini? Kos sara hidup, harga rumah, gaji, jalan raya atau ada isu lain yang lebih dekat dengan kehidupan harian korang yang patut diserlahkan?

Jangan tunggu pilihan raya seterusnya untuk bersuara. Kerajaan yang bertanggungjawab sepatutnya dengar rakyat sepanjang penggal dan bukan sekadar semasa musim berkempen.

Dalam Pilihan Raya

Johor Bahru — Barisan Nasional (BN) berjaya mengekalkan pentadbiran Johor buat penggal seterusnya selepas meraih 48 daripada 56 kerusi Dewan Undangan Negeri (DUN) dalam Pilihan Raya Negeri (PRN) Johor ke-16 yang diadakan pada 11 Julai 2026. Ini merupakan prestasi terbaik BN di negeri itu sejak tahun 2008.

Keputusan Penuh PRN Johor 2026: BN 48, PH 8, PN sifar

Pakatan Harapan (PH) hanya mampu mempertahankan lapan kerusi, manakala Perikatan Nasional (PN) mengalami kekalahan bersih, tidak memenangi walau satu kerusi pun di seluruh negeri. Ketua PN Johor sekali gus bekas Menteri Besar, Sahruddin Jamal, turut tewas di DUN Bukit Kepong.

BN turut berjaya merampas beberapa kerusi yang selama ini menjadi kubu kuat PH, termasuk Bukit Batu, Jementah, Johor Jaya, Perling dan Tangkak. Dalam pada itu, PH berjaya merampas semula kerusi Puteri Wangsa daripada Parti Ikatan Demokratik Malaysia (MUDA).

Kadar keluar mengundi turut mencatatkan peningkatan ketara pada PRN kali ini. Suruhanjaya Pilihan Raya (SPR) melaporkan peratusan keluar mengundi mencecah 67.44 peratus menjelang jam 5 petang, jauh melebihi paras 39.71 peratus pada waktu yang sama ketika PRN 2022. Secara keseluruhan, kadar keluar mengundi PRN 2022 hanya mencatatkan 54.9 peratus, angka terendah bagi mana-mana PRN dalam sejarah kebelakangan ini, menjadikan penyertaan pengundi tahun ini antara yang tertinggi berbanding pilihan raya negeri Johor yang lepas.

Onn Hafiz kekal, dilantik semula MB

Menteri Besar Johor, Datuk Onn Hafiz Ghazi, mempertahankan kerusi DUN Machap dengan majoriti yang lebih besar berbanding PRN 2022. Berikutan kemenangan besar BN, Timbalan Perdana Menteri sekali gus Pengerusi BN, Datuk Seri Dr Ahmad Zahid Hamidi, telah mengucapkan tahniah kepada Datuk Onn Hafiz atas pelantikan semula beliau sebagai Menteri Besar Johor.

Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim turut mengucapkan tahniah kepada BN dan menyatakan harapan agar mandat rakyat itu dilaksanakan sebaik mungkin.

Pembubaran DUN Johor ke -15

Pembubaran Dewan Undangan Negeri Johor ke-15 diumumkan oleh Datuk Onn Hafiz Ghazi pada 1 Jun 2026 di kediaman rasmi beliau. Pada PRN 2022, BN menang 40 daripada 56 kerusi dengan majoriti dua pertiga. Kali ini, BN memilih untuk bertanding solo di semua 56 kerusi tanpa pakatan pilihan raya bersama PH.

Sementara itu, PAS menyeru penyokongnya mengundi BN di kerusi yang tidak ditandingi oleh PN, manakala Timbalan Presiden PAS, Tuan Ibrahim Tuan Man dan Presiden PAS, Abdul Hadi Awang turut menggesa supaya tidak mengundi PH.

Secara amnya kemenangan besar BN dengan penurunan sokongan berterusan pengundi bukan Melayu terhadap PH, terutamanya membabitkan Parti Tindakan Demokratik (DAP). Komponen BN, Persatuan Cina Malaysia (MCA) dan Kongres India Malaysia (MIC), masing-masing memenangi 8 dan 4 kerusi menunjukkan pergeseran sokongan pengundi Cina dan India yang sebelum ini menjadi pangkalan kukuh PH. Corak yang sama turut dilihat pada PRN Sabah 2025 apabila DAP kehilangan semua kerusi yang dipertandingkan.

Sumber: Bernama, Buletin TV3 & Astro Awani

---

Luar Padang

Berita adidas kembali menaja Selangor FC memang menggembirakan dari sudut jenama dan warisan. Tapi sebagai peminat yang mengikuti evolusi jersi kelab, ada satu soalan yang perlu ditanya: siapa yang sebenarnya untung daripada perkongsian ini, kelab, jenama, atau peminat?

Formula Fan Engagement Selangor FC Sudah Terbukti Berkesan

Sebelum kita bercakap tentang risiko, wajar diakui bahawa Selangor FC dalam tempoh 2025/26 telah menunjukkan salah satu strategi engagement peminat paling baik dalam Liga Super Malaysia. Kelab tidak hanya bergantung pada jersi “standard” musim ke musim, tetapi aktif berkolaborasi dengan jenama tempatan yang membawa identiti jalanan dan budaya popular kepada jersi bola sepak:

• SVG x Selangor FC x Joma — koleksi limited edition yang menghubungkan estetika streetwear tempatan dengan jersi kelab.
• Jonnie’s Bodega — jenama streetwear tempatan yang dikenali dengan pendekatan sub kultus bola sepak turut menyumbang kepada budaya kolaborasi jersi/apparel yang semakin popular dalam landskap bola sepak serantau, mencerminkan trend yang turut cuba diikuti daripada kelab-kelab lain di eropah khususnya.
• AAPE x Selangor FC — dilancarkan Februari 2026, ini kolaborasi bola sepak pertama untuk AAPE (sub-label kepada jenama streetwear global BAPE). Koleksi empat keping ini menyasarkan aspek “off-pitch”. Jersi latihan bercorak kem, cap berjenama bersama, tee kolar kolej, dan carabiner bertema maskot kedua-dua jenama. Ia dijual eksklusif di SFC Club Shop secara fizikal sahaja, dengan akses awal diberi kepada pemegang Season Pass 2025/26. Ini contoh jelas bagaimana Selangor FC berjaya menarik jenama streetwear global bertaraf antarabangsa untuk berkolaborasi dengan identiti kelab tempatan. Sesuatu yang jarang dilihat pada kelab-kelab lain dalam liga ini.

Pendekatan ini bijak dari segi perniagaan. Ia mengubah jersi daripada sekadar pakaian sukan kepada item fesyen yang boleh dipakai di luar stadium. Strategi yang sudah lama digunakan kelab-kelab Eropah dan Jepun untuk menjana pendapatan di luar hari perlawanan. Untuk kelab tempatan yang bergantung berat kepada jualan jersi sebagai sumber pendapatan, ini formula yang patut dicontohi kelab-kelab lain dalam liga.

Kebimbangan Peminat: Harga

Persoalan besar yang tidak dijawab oleh kenyataan rasmi Adidas-Selangor ialah harga.

Semasa era Joma sebagai pembekal kit (sebelum ini), peminat Selangor FC menikmati kombinasi yang sukar dicari: harga jersi replika yang berpatutan, kualiti fabrik yang boleh diterima, dan yang lebih penting, kebebasan reka bentuk yang membenarkan unsur identiti tempatan dan budaya peminat terpahat dalam jersi. Koleksi seperti SVG x Joma tidak mungkin wujud dalam bentuk sebegitu bebas di bawah jenama global bersaiz Adidas, yang biasanya memegang kawalan ketat ke atas templat reka bentuk global mereka.

Adidas, sebaliknya, adalah jenama global bertaraf premium. Jersi replika adidas untuk kelab-kelab besar Eropah lazimnya berharga jauh lebih tinggi berbanding jenama serantau seperti Joma dan tiada sebab untuk jangka Selangor FC terkecuali daripada struktur harga global ini. Bagi peminat kelas pekerja yang menjadi tulang belakang sokongan padat Selangor FC di stadium, jurang harga ini bukan isu kecil.

Menariknya, corak ini sudah pun kelihatan dalam collab AAPE — dijual in-store sahaja, dengan akses awal eksklusif untuk pemegang Season Pass sebelum baru dibuka kepada orang ramai. Ini model yang biasa dalam dunia streetwear (drop culture, kekurangan stok sengaja untuk cipta hype), tapi ia juga bermakna peminat “biasa” yang tak mampu beli Season Pass Add-Ons berkemungkinan tersisih daripada gelombang pertama merchandise sebegini. Jika Adidas bawa logik jenama premium serupa ke jersi replika utama kelab, bukan sekadar koleksi kapsul sampingan maka jurang antara peminat “boleh beli” dan “tak mampu beli” berisiko melebar.

Persoalan yang patut ditanya sekarang:

1. Adakah Adidas akan benarkan ruang kolaborasi tempatan seperti yang dinikmati peminat di bawah Joma, atau adakah templat global akan menghadkan kebebasan reka bentuk?
2. Berapa harga jangkaan jersi replika dan adakah ia mampu milik untuk majoriti peminat tempatan?
3. Adakah pertukaran jenama ini mengutamakan prestij jenama berbanding aksesibiliti peminat?

Kesimpulan: Bangga, Tapi Waspada

Sebagai peminat, wajar kita raikan kembalinya jenama Adidas dalam kancah bola sepak negara. Ada nostalgia dan prestij yang datang bersama nama itu. Tapi loyalti peminat Selangor FC yang “menang dengan gaya” walaupun tak selalu menang di padang, tak patut ditukar dengan harga jersi yang menyukarkan mereka untuk terus menyokong dengan bangga di dalam dan luar stadium.

Kelab perlu pastikan formula fan engagement yang sudah terbukti berjaya iaitu kolaborasi tempatan, harga munasabah, kebebasan reka bentuk tidak dikorbankan demi logo tiga jalur sahaja.

---

Ruangan ini mewakili pendapat penulis dan tidak semestinya mencerminkan pendirian rasmi Luar Dalam.